Kontraktacja soli drogowej na sezon zimowy 2026/2027 – jak gmina i zarządca drogi zapewnią zapasy i unikną braków?

TL;DR Sezon 2025/2026 zużył na drogach krajowych 468 935 t soli, o 80,7% więcej niż rok wcześniej i około 130% średniej dekadowej, a plan GDDKiA na 2026/2027 to 335 tys. t. Dekadowa rozpiętość zużycia od 153 506 t do 496 643 t (3,2 razy) wyklucza umowę na 100% prognozy: bezpieczna konstrukcja to 60–70% wolumenu w umowie podstawowej i 30–40% w opcji. Postępowanie trzeba ogłosić między czerwcem a połową sierpnia, nie w październiku, bo umowa musi obowiązywać przed 15 października. Podział na części oraz elastyczność ilościowa w granicach art. 455 Pzp ograniczają ryzyko zarówno łagodnej, jak i ostrej zimy. Brak miejsca w magazynie da się rozwiązać magazynowaniem zakupionego towaru u dostawcy, tak jak robi to HURTSOL.PL. Wniosek: zapas soli kupuje się latem, a nie w momencie pierwszego ataku zimy.

Sezon 2025/2026 był jednym z najtrudniejszych od dekady. Na drogach krajowych zużyto 468 935 t soli, o 80,7% więcej niż w sezonie 2024/2025, gdy zużycie wyniosło 259 580 t. Koszty zimowego utrzymania przekroczyły 750 mln zł, rosnąc o około 13% rok do roku. GDDKiA przyznała jednocześnie problemy z zapewnieniem ciągłości dostaw materiałów do zimowego utrzymania.

W odpowiedzi na tę zmienność GDDKiA zaplanowała na sezon 2026/2027 zużycie 335 tys. t soli, uzupełnione o 2,2 tys. t chlorku wapnia i 25,5 tys. t uszorstniaczy. To plan ostrożny, wyraźnie poniżej wyniku poprzedniej zimy i nieco poniżej średniej dekadowej, która wynosi około 357 tys. t.

Dla gminy, powiatowego zarządu dróg czy zarządcy drogi wojewódzkiej oznacza to jedno: punktem odniesienia nie jest średnia, lecz rozpiętość możliwych scenariuszy. Kontraktacja soli drogowej na sezon zimowy 2026/2027 musi być procesem zaplanowanym z wyprzedzeniem, z jasno określonym wolumenem podstawowym, mechanizmem korekty ilości i realnym terminem dostaw.

Teza, którą rozwijamy w tym artykule, brzmi: sezon wygrywa się latem. Każdy tydzień zwłoki w ogłoszeniu postępowania zmniejsza pole manewru przy negocjacjach, modyfikacjach SWZ i wyborze dostawcy.

Kontraktacja soli drogowej na sezon zimowy 2026/2027 – punkt wyjścia

Planowanie zakupu zaczyna się od danych historycznych, nie od budżetu. Zużycie soli w Polsce charakteryzuje się skokową zmiennością, którą widać w zestawieniu ostatnich sezonów na drogach krajowych.

Cztery liczby wystarczą, by zrozumieć skalę problemu: minimum dekady 153 506 t, rekord 496 643 t, średnia około 357 tys. t i ostatni sezon 468 935 t. Stosunek skrajnych wartości wynosi 3,2 razy. Umowa oparta wyłącznie na średniej oznacza więc albo nadmierne zamrożenie środków w magazynie, albo niedobór w lutym.

Drugi element to struktura zapasów. GDDKiA weszła w sezon 2025/2026 z zapasem ponad 441 tys. t, w trakcie sezonu dostarczono kolejne 294 tys. t, a na koniec zostało ponad 279 tys. t. To pokazuje, że nawet duży zapas początkowy nie eliminuje potrzeby dostaw w trakcie zimy. Dla mniejszych zamawiających wniosek jest analogiczny: zapas startowy musi być uzupełnialny.

Plan 335 tys. t na sezon 2026/2027 należy czytać jako sygnał ostrożności, a nie prognozę. Własny wolumen trzeba wyprowadzić z historii własnej sieci drogowej, nie z danych krajowych.

Harmonogram kontraktacji: od czerwca do 15 października

Harmonogram jest ważniejszy niż cena jednostkowa, ponieważ opóźnienie postępowania przekłada się bezpośrednio na ryzyko braku dostaw w pierwszych dniach sezonu. Punktem docelowym jest podpisanie umowy przed 15 października i realizacja w okresie od 15 października do 30 kwietnia.

Wzorzec z postępowań 2026/2027 potwierdza ten rytm. ZDW w Opolu opublikował ogłoszenie 8 lipca 2026 r. w Dzienniku Urzędowym UE (Dz.U. S 129/2026), z terminem składania ofert 18 sierpnia. Gmina Karpacz ogłosiła postępowanie 12 sierpnia 2026 r., a ZDW w Bydgoszczy 19 sierpnia 2026 r., z ofertami do 4 września i umową podpisaną 28 września.

Data graniczna: ogłoszenie postępowania najpóźniej w połowie sierpnia. Przy 14 dniach na oferty, 30 dniach związania ofertą i konieczności podpisania umowy przed 15 października nie ma już miejsca na pytania wykonawców, modyfikacje SWZ ani na procedurę odwoławczą. Ogłoszenie po 1 września oznacza, że pierwsze dni sezonu mogą zastać zamawiającego bez zabezpieczonej dostawy.

Realny bufor daje ogłoszenie w czerwcu lub na początku lipca. W postępowaniu ZDW w Opolu wykonawcy zadawali pytania w trzech turach, a projekt umowy był modyfikowany. Bez zapasu czasu takie korekty są niemożliwe.

Ile soli kupić: zapas buforowy i elastyczność umowy

Wolumen zamówienia wylicza się z trzech zmiennych: długości obsługiwanej sieci, historycznego zużycia na kilometr oraz wskaźnika ryzyka pogodowego. Praktyczny wzór ma postać:

Zapas = (zużycie t/km z ostatnich 3–5 sezonów) × długość sieci (km) × wskaźnik ryzyka (1,1–1,3)

Wskaźnik ryzyka podnosi się dla odcinków o dużym natężeniu ruchu, nachyleniach, wiaduktach i trasach o priorytecie utrzymania. Przykład: sieć 120 km, średnie zużycie 4 t/km, wskaźnik 1,2 daje 576 t zapasu planowanego. Dla gminy o 1 tys. mieszkańców i 15 km dróg przy zużyciu 3 t/km i wskaźniku 1,2 wychodzi 54 t, czyli około 2,7 palety worków 20 kg na kilometr.

Z tak wyliczonej wartości nie należy jednak robić sztywnej umowy. Rekomendowana konstrukcja to 60–70% wolumenu w umowie podstawowej i 30–40% w opcji lub umowie ramowej. Przy 576 t oznacza to około 380 t w części gwarantowanej i około 195 t w rezerwie uruchamianej stosownie do przebiegu zimy.

Wzorcowym rozwiązaniem jest mechanizm z postępowania Gminy Karpacz: przewidziano możliwość zmniejszenia zakresu z 1 400 t do 1 000 t przy łagodnej zimie oraz nieistotnego zwiększenia w granicach art. 455 ust. 2 Pzp. Podział zamówienia na części dodatkowo rozprasza ryzyko: w postępowaniu powiatu grodziskiego cztery z pięciu ofert złożyły małe i średnie firmy.

Tryb postępowania i SWZ: progi, parametry, kryteria

Wybór trybu wynika z wartości zamówienia. Poniższa tabela porządkuje progi; ma charakter informacyjny i nie zastępuje analizy prawnej.

Opis przedmiotu zamówienia powinien opierać się na PN-EN 16811-1, klasa M. Tabela parametrów, które najczęściej pojawiają się w SWZ:

Checklista SWZ do weryfikacji przed publikacją:

1. Opis przedmiotu zamówienia z odwołaniem do PN-EN 16811-1, klasa M.
2. Parametry: NaCl ≥ 90%, wilgotność ≤ 3%, nierozpuszczalne ≤ 8%, antyzbrylacz 20–40 mg/kg, granulacja 1–6 mm.
3. Wymóg atestu PZH.
4. Opinia Instytutu Badawczego Dróg i Mostów.
5. Karta charakterystyki zgodna z REACH.
6. Podział na części z określeniem wielkości każdej z nich.
7. Ilość podstawowa i zakres opcji lub umowy ramowej.
8. Kryteria oceny ofert z wagami, np. cena 60% i termin płatności 40%.
9. Termin płatności nie krótszy niż 21 dni.
10. Klauzula waloryzacyjna z jasnym indeksem odniesienia.
11. Mechanizm zmiany ilości w granicach art. 455 Pzp.
12. Terminy i miejsca dostaw z podziałem na partie.
13. Wymagania dotyczące środka transportu i rozładunku.
14. Sposób potwierdzania jakości każdej partii.
15. Postanowienia o karach umownych i trybie zastrzeżenia zapasów.

Kryterium terminu płatności ma realne znaczenie. W postępowaniu Gminy Karpacz odpowiadało za 40% oceny, co oznacza, że oferta z dłuższym terminem płatności mogła wygrać mimo wyższej ceny. Klauzula waloryzacyjna chroni obie strony przy wzroście kosztów transportu lub paliwa.

Ryzyko podażowe: kraj, import i ceny

Stabilność źródła dostaw jest dziś równie istotna jak cena. Krajowy producent soli zamknął 2025 r. stratą 25,2 mln zł przy planie zysku 19 mln zł na 2026 r., choć sprzedaż soli drogowej wzrosła z 342 tys. t do 377 tys. t. Wydobycie krajowe odpowiadało za ponad 86% zakupów GDDKiA w latach 2022–2026, ale udział importu rośnie.

Dla zamawiającego oznacza to dwa wnioski. Po pierwsze, cena oferty nie może być jedynym kryterium oceny stabilności dostaw. Po drugie, szacowanie wartości zamówienia wymaga co najmniej trzech źródeł: poprzedniej umowy, rozeznania rynku i cen z innych postępowań. W postępowaniu powiatu grodziskiego oferty na 800 t zawierały się w przedziale od 245 016 zł do 363 096 zł brutto, co daje rozpiętość 48% i około 249 zł netto za tonę w najtańszej ofercie.

Czerwone flagi w ofercie

• Deklarowana wilgotność bliska górnej granicy 3% bez badania partii.
• Brak deklaracji partii i możliwości prześledzenia pochodzenia dostawy.
• Brak wyniku badania sypkości po składowaniu.
• Dokumenty jakościowe ogólne, niepowiązane z konkretną dostawą.
• Termin realizacji deklarowany bez rezerwy na transport w szczycie sezonu.
• Cena znacząco odbiegająca od pozostałych ofert bez wyjaśnienia różnicy w logistyce.

Logistyka i magazynowanie: gdzie trzymać sól przed sezonem

Magazyn soli musi mieć utwardzone podłoże, sprawne odprowadzanie solanki i lokalizację oddaloną od ujęć wody. Spełnienie tych warunków często wymaga nakładów, których gmina nie planowała. Alternatywą jest zakup z magazynowaniem u dostawcy.

Format workowania dopasowuje się do sprzętu. Standardem są worki 20 kg, dostępne są również 25 kg i bigbag 1000 kg. Gmina, która ma sól luzem, może zlecić usługowe pakowanie w cenie 150–200 zł netto za tonę, obejmującej worki, palety i załadunek.

Transport palety kurierem kosztuje 225 zł netto za tonę, a dostawa całosamochodowa z Lubienia Kujawskiego około 6,5 zł netto za kilometr. Terminy realizacji wynoszą 1–2 dni robocze poza sezonem i 5–7 dni roboczych w szczycie. Zamówienia powyżej 1000 t przed sezonem są podstawą do negocjacji warunków handlowych i zakresu magazynowania – w takich sprawach warto skorzystać z kontaktu z dostawcą soli.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy gmina powinna ogłosić przetarg na sól drogową? Najpóźniej w połowie sierpnia, a realnie w czerwcu lub na początku lipca. Przy 14 dniach na oferty i 30 dniach związania ofertą umowa musi być podpisana przed 15 października.

Ile soli potrzeba na sezon? Wolumen wynika z iloczynu zużycia na kilometr, długości sieci i wskaźnika ryzyka pogodowego 1,1–1,3. Krajowa rozpiętość zużycia od 153 506 t do 496 643 t pokazuje, że planowanie oparte na średniej jest niewystarczające.

Czy gmina musi kupować sól w przetargu? Zakup podlega Pzp lub regulaminowi wewnętrznemu zamawiającego, zależnie od wartości. Poniżej 170 tys. zł netto stosuje się zwykle zapytanie ofertowe poza Pzp.

Czy można zmienić ilość soli po podpisaniu umowy? Tak, w granicach art. 455 Pzp. Wzorcowym rozwiązaniem jest określenie w SWZ zakresu zmniejszenia przy łagodnej zimie i nieistotnego zwiększenia w ramach opcji.

Ile kosztuje tona soli drogowej w 2026 roku? Ceny przetargowe są mocno rozproszone: w jednym postępowaniu oferty różniły się o 48%, a najtańsza wynosiła około 249 zł netto za tonę. Sól workowana 20 kg w HURTSOL.PL kosztuje 500 zł netto za tonę – aktualne stawki znajdziesz w ofercie soli drogowej.

Podsumowanie: 7 działań do wykonania

1. Sporządź harmonogram z datą ogłoszenia postępowania w czerwcu lub lipcu i umową podpisaną przed 15 października.
2. Policz wolumen metodą t/km × długość sieci × wskaźnik ryzyka, z podziałem na 60–70% części podstawowej i 30–40% opcji.
3. Wybierz tryb postępowania adekwatnie do wartości zamówienia i potwierdź szacunek co najmniej trzema źródłami cenowymi.
4. Przygotuj SWZ z parametrami PN-EN 16811-1 klasa M, wymaganymi dokumentami jakościowymi i klauzulą waloryzacyjną.
5. Zweryfikuj dostawcę pod kątem stabilności źródła, deklaracji partii i badania sypkości po składowaniu.
6. Rozwiąż kwestię miejsca: magazyn własny albo magazynowanie zakupionego towaru u dostawcy, jak w HURTSOL.PL.
7. Przygotuj plan awaryjny na uzupełnienie zapasu w trakcie sezonu, z uwzględnieniem wydłużonych terminów realizacji w szczycie.

Główną dźwignią pozostaje czas. Zakup soli w czerwcu lub lipcu daje wybór dostawcy, przestrzeń na korekty dokumentacji i możliwość odebrania towaru partiami. Zakup w październiku redukuje te opcje do minimum i przenosi całe ryzyko na pierwsze dni sezonu.